Od 5 marca 2026 r. zmieniają się zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej dla obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową.
Zmiany wynikają z ustawy z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Osoby dotychczas korzystające z pomocy społecznej na podstawie art. 29 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa od 05 marca 2026r. stają się beneficjentami ochrony czasowej, którym przysługuje wyłącznie prawo do schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania i zasiłku celowego.
- Beneficjentowi ochrony czasowej, który posiada numer PESEL ze statusem UKR, może być przyznana pomoc żywnościowa w ramach programów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
- Pomoc, o której mowa, może być przyznana pod warunkiem spełniania przez beneficjenta ochrony czasowej kryteriów kwalifikowania do pomocy żywnościowej, określonych w ramach tych programów.
Podstawy prawne wskazanych regulacji to:
Art. 17.
W ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337, 620, 621, 1301 i 1794) wprowadza się następujące zmiany:
1) uchyla się art. 1-4a;
2) uchyla się art. 6-12b;
12) uchyla się art. 24-25b;
13) uchyla się art. 26-27e;
14) uchyla się art. 29;
15) uchyla się art. 311;
16) uchyla się art. 32 i art. 33;
17) uchyla się art. 34-37;
Art. 6 nowelizacji
W ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 i 1302 oraz z 2026 r. poz. 26) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 5 w pkt 2 lit. b otrzymuje brzmienie:
"b) w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany oraz cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie
art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389, 619, 621 i 1794 oraz z 2026 r. poz. ...) lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy - w formie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego;";
2) w art. 18 w ust. 1 pkt 8 otrzymuje brzmienie:
"8) przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych, a także udzielanie schronienia oraz zapewnianie posiłku i niezbędnego ubrania cudzoziemcom, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy;";
3) w art. 101 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
"3. W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy oraz cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.".
Beneficjentom ochrony czasowej w zakresie korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej przysługują następujące uprawnienia:
Art. 112c.
1 Beneficjenci ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR:
1) którzy byli ofiarami tortur, gwałtu lub
2) do ukończenia 18. roku życia, lub
3) którzy posiadają zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania, o którym mowa w art. 112, lub
4) w okresie ciąży, porodu lub połogu
– są uprawnieni na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych na zasadach i w zakresie określonym w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przysługujących osobom objętym obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, z wyłączeniem leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej, leczenia niepłodności, zabiegów endoprotezoplastyki i usunięcia zaćmy oraz podania produktów leczniczych wydawanych świadczeniobiorcom w ramach programów polityki zdrowotnej ministra właściwego do spraw zdrowia.
2. Świadczenia opieki zdrowotnej, o których mowa w ust. 1, oraz zabiegi endoprotezoplastyki, przysługują również cudzoziemcom, którzy odnieśli obrażenia w wyniku działań wojennych prowadzonych na terytorium państwa lub obszaru geograficznego, którego dotyczy decyzja Rady Unii Europejskiej stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców, niespełniającym warunków, o których mowa w art. 106, i nieuprawnionym do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie innych przepisów lub umów międzynarodowych, którzy zostali przetransportowani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.
3.Beneficjenci ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR, znajdujący się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2025 r. poz. 91 i 637) są uprawnieni na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych niezwłocznie w niezbędnym zakresie.
4. W celu uzyskania świadczenia opieki zdrowotnej, beneficjent ochrony czasowej, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany:
1) okazać dokument potwierdzający tożsamość i numer PESEL ze statusem UKR oraz
2) przedstawić - w przypadku beneficjentów ochrony czasowej, o których mowa w ust. 1:
a) pkt 1 - zaświadczenie wydane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców potwierdzające okoliczność, o której mowa w ust. 1 pkt 1,
b) pkt 3 - zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania, o którym mowa w art. 112,
c) pkt 4 - dokument potwierdzający ciążę lub połóg.
Przedstawienie przez beneficjenta ochrony czasowej dokumentu potwierdzającego numer PESEL ze statusem UKR, nie jest wymagane w przypadku gdy świadczeniodawca lub niebędąca świadczeniodawcą osoba uprawniona w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 907 i 1192) uzyska potwierdzenie posiadania przez beneficjenta ochrony czasowej numeru PESEL ze statusem UKR w sposób określony w art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Koszty świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w ust. 1-3, są rozliczane ze świadczeniodawcami oraz aptekami przez Narodowy Fundusz Zdrowia, a finansowane z dotacji celowej z budżetu państwa udzielanej z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia.